Số hóa “thời gian vàng” trên mặt trận phòng cháy, chữa cháy

Thực tiễn cho thấy, phần lớn các vụ cháy gây hậu quả nghiêm trọng đều có chung một “mẫu số”: không được phát hiện và xử lý kịp thời ngay từ giai đoạn ban đầu. Việc phụ thuộc vào báo cháy thủ công, chờ con người phát hiện rồi gọi điện tới lực lượng chức năng đã vô tình làm mất đi “thời gian vàng” quý giá. Đặc biệt, nhiều vụ cháy xảy ra vào ban đêm, khi con người đang trong trạng thái nghỉ ngơi hoặc tại những cơ sở không có người trực gác, khiến nguy cơ lan nhanh, thiệt hại lớn càng tăng cao.

Từ yêu cầu thực tiễn đó, Công an tỉnh Thanh Hóa đã xác định rõ: Muốn kiểm soát hiệu quả nguy cơ cháy nổ, phải đổi mới căn bản phương thức tiếp nhận, xử lý thông tin theo hướng tự động, liên thông và số hóa toàn diện. Bám sát chủ trương của Chính phủ, Bộ Công an và kinh nghiệm quốc tế, lực lượng Cảnh sát PCCC&CNCH Công an tỉnh đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp công nghệ, từng bước xây dựng hệ thống quản lý tập trung, thống nhất, giúp chỉ huy, giám sát xuyên suốt từ Trung ương đến cơ sở.

Một trong những bước đi mang tính đột phá là việc triển khai lắp đặt thiết bị truyền tin báo cháy tự động GSAFE tại các cơ sở. Những thiết bị này được ví như những “mắt thần” công nghệ, xóa bỏ hoàn toàn độ trễ của con người trong việc phát hiện, báo cháy. Khi xuất hiện các dấu hiệu nguy hiểm như khói, khí độc, nguồn nhiệt bất thường, hệ thống đầu báo sẽ tự động phát hiện, mã hóa thành dòng dữ liệu số và truyền tải tức thời về tủ báo cháy Trung tâm.

Thông qua mạng Internet, tín hiệu báo cháy được chuyển về hệ thống phần mềm truyền tin báo cháy, đồng thời tích hợp đầy đủ thông tin như sơ đồ mặt bằng, vị trí họng nước, các điểm nguy cơ cháy nổ cao. Toàn bộ dữ liệu này được kết nối trực tiếp tới Trung tâm dữ liệu Cục Cảnh sát PCCC và CNCH, Trung tâm chỉ huy Công an tỉnh, cũng như lực lượng PCCC tại cơ sở để kịp thời triển khai phương án chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ phù hợp ngay từ những phút đầu tiên.

Đáng chú ý, hệ thống truyền tin báo cháy tự động còn được tích hợp với Tổng đài 114 và ứng dụng “Báo cháy 114”, hỗ trợ xác thực thông tin qua tài khoản VNeID. Việc này giúp loại bỏ hoàn toàn tình trạng tin báo nặc danh, đồng thời cho phép lực lượng chức năng định vị chính xác hiện trường, tiếp nhận hình ảnh, video trực tiếp từ người dân, rút ngắn tối đa thời gian xác minh và điều động lực lượng.

Ứng dụng “Báo cháy 114” đã trở thành cầu nối công nghệ đưa công tác phòng cháy, chữa cháy đến gần hơn với người dân và doanh nghiệp. Chỉ với vài thao tác đơn giản trên điện thoại thông minh, người dân có thể chủ động báo cháy, gửi hình ảnh, video, chia sẻ vị trí sự cố, góp phần tận dụng tối đa “thời gian vàng” trong xử lý các tình huống khẩn cấp. Song song với đầu tư hạ tầng kỹ thuật, để hệ thống vận hành thực chất và hiệu quả, lực lượng Cảnh sát PCCC&CNCH Công an tỉnh Thanh Hóa đã dồn toàn lực cho nhiệm vụ “số hóa” dữ liệu mềm.

Với quan điểm không để bất kỳ cơ sở nguy hiểm cháy nổ nào nằm ngoài “vùng phủ sóng”, toàn bộ 26.307 cơ sở thuộc diện quản lý trên địa bàn tỉnh đã được cập nhật đầy đủ thông tin lên hệ thống dữ liệu số. Việc hoàn thành số hóa 26.307 hồ sơ chính là nền tảng vững chắc để thiết bị truyền tin báo cháy tự động phát huy tối đa hiệu quả, giúp lực lượng PCCC chủ động xây dựng phương án tác chiến ngay từ trước khi tiếng còi xe chữa cháy vang lên.

Mã QR và “công dân số” trên tuyến đầu phòng cháy

Thay vì những tập tài liệu dày cộp, tờ rơi khô khan dễ bị bỏ quên, người dân giờ đây chỉ cần một thao tác quét mã QR đơn giản trên điện thoại là có thể tiếp cận kho dữ liệu số phong phú về kỹ năng phòng cháy, chữa cháy và thoát nạn. Từ 12 nhóm kỹ năng thiết yếu đến các kịch bản xử lý sự cố tại chỗ đều được số hóa bằng hình ảnh, video trực quan, dễ hiểu.

Các tình huống thực tế như thoát nạn tại nhà ống, chung cư cao tầng, nơi tập trung đông người, hay biện pháp đảm bảo an toàn khi thắp hương, đốt vàng mã dịp Tết và lễ hội được trình bày sinh động, giúp người dân dễ nhớ, dễ áp dụng. Qua đó, kiến thức PCCC không còn là điều gì xa vời, mà trở thành kỹ năng sống thiết yếu, gắn liền với sinh hoạt hằng ngày.

Chị Lê Thị Huyền Trang, người dân sinh sống tại chung cư C5, phường Hạc Thành chia sẻ: “Lúc đầu tôi cứ nghĩ công nghệ này phức tạp, nhưng hóa ra chỉ cần mở điện thoại quét mã là có ngay video hướng dẫn cách dùng bình chữa cháy, cách thoát hiểm trong chung cư. Rất trực quan, xem đến đâu hiểu đến đó, lại có thể lưu về máy cho cả gia đình cùng xem”.

Theo ghi nhận của Phòng Cảnh sát PCCC&CNCH Công an tỉnh Thanh Hoá, chỉ trong một buổi tuyên truyền, hệ thống đã ghi nhận hàng trăm lượt truy cập mới vào kho dữ liệu kỹ năng. Thống kê sơ bộ cho thấy, tỷ lệ người dân thực hiện đúng các thao tác xử lý hỏa hoạn ban đầu sau khi tiếp cận thông tin qua mã QR đã tăng lên rõ rệt so với phương thức tuyên truyền miệng truyền thống.

Thượng tá Lê Như Cường, Phó Trưởng phòng Cảnh sát PCCC&CNCH Công an tỉnh Thanh Hóa khẳng định: “Mã QR giống như một cuốn cẩm nang sống mà người dân luôn mang theo. Khi lồng ghép các hình ảnh minh họa về tình huống cháy tại nhà ống hay kỹ năng sử dụng bình chữa cháy cầm tay, người dân cảm thấy gần gũi và dễ áp dụng hơn. Đây chính là hạt nhân quan trọng để xây dựng cộng đồng an toàn số tại Thanh Hóa”.

Sự kết hợp giữa mã QR và ứng dụng “Báo cháy 114” giúp người dân chuyển từ thế thụ động tiếp nhận tuyên truyền sang chủ động học tập, tự kiểm tra và bảo vệ an toàn cho chính gia đình mình. Mỗi người dân trở thành một “công dân số PCCC”, góp phần hình thành mạng lưới phòng thủ cộng đồng tự nguyện, có hiểu biết và trách nhiệm. Chỉ trong thời gian ngắn, đã có hơn 5 nghìn người dân cài đặt và sử dụng ứng dụng “Báo cháy 114”.

Cùng với sự phối hợp chặt chẽ giữa Công an tỉnh Thanh Hoá và Tổng Công ty GTEL, hệ thống truyền tin báo cháy tự động ngày càng hoàn thiện, trở thành “cánh tay nối dài” kết nối trực tiếp hiện trường với Trung tâm chỉ huy 114, giúp lực lượng chức năng tận dụng tối đa từng giây “thời điểm vàng” để bảo vệ tính mạng và tài sản của nhân dân.

Nhờ ứng dụng công nghệ thông tin và chữ ký số, các thủ tục được giải quyết minh bạch, xuyên suốt, rút ngắn thời gian và giảm tối đa việc đi lại của người dân. Chỉ tính riêng trong tháng 1/2026, Phòng Cảnh sát PCCC&CNCH đã tiếp nhận 102 hồ sơ, giải quyết và trả kết quả 112 hồ sơ, 100% hồ sơ được trả trước hạn, không có hồ sơ trễ hạn. Theo thống kê, 100% hồ sơ TTHC trong lĩnh vực PCCC tại Thanh Hóa đều được trả kết quả trước thời hạn quy định, rút ngắn khoảng 20% thời gian so với quy định chung.

Song hành với dịch vụ công trực tuyến, các mô hình an toàn PCCC tại cơ sở cũng được triển khai nhanh chóng và đồng bộ. Toàn tỉnh hiện duy trì hiệu quả 40 “Chợ, siêu thị, TTTM đạt chuẩn về PCCC”, 2.041 “Tổ liên gia an toàn PCCC”, 1.708 “Điểm chữa cháy công cộng” và 261 hệ thống quảng cáo, màn hình khởi động tại các khu vực trọng điểm, góp phần số hóa nội dung tuyên truyền kỹ năng PCCC.

Nhờ sự kết hợp chặt chẽ giữa chuyển đổi số và ý thức trách nhiệm của nhân dân, trong năm 2025, toàn tỉnh Thanh Hoá chỉ ghi nhận 12 vụ cháy nhỏ. Tất cả đều được lực lượng tại chỗ khống chế, dập tắt kịp thời, không để xảy ra cháy lan hay thiệt hại nghiêm trọng.

Nguồn: Báo CAND