Tâm lý học là môn học nghiên cứu các hiện tượng tâm lý, hành vi và đời sống tinh thần của con người. Đối với học viên Công an nhân dân, kiến thức Tâm lý học không chỉ phục vụ học tập mà còn là nền tảng quan trọng giúp nâng cao kỹ năng giao tiếp, ứng xử, nắm bắt tâm lý đối tượng, xử lý tình huống trong Công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm và xây dựng hình ảnh người chiến sĩ Công an nhân dân “Vì nước quên thân, vì dân phục vụ”.

Giờ học môn Tâm lý học Khóa K62S.

Để nâng cao chất lượng học tập, phát huy tính chủ động của học viên, việc đổi mới phương pháp giảng dạy môn Tâm lý học cần được thực hiện theo hướng lấy người học làm trung tâm, tăng cường sự tương tác giữa giáo viên và học viên, gắn lý luận với thực tiễn công tác Công an. Trong đó, giáo viên cần chú trọng áp dụng các phương pháp dạy học tích cực như: thảo luận nhóm, xử lý tình huống, đóng vai, phân tích vụ việc thực tế, tổ chức seminar học thuật, ứng dụng công nghệ thông tin và các phương tiện trực quan trong giảng dạy.

Học viên xử lý tình huống giả định trong tiết thảo luận môn Tâm lý học.

Thông qua hoạt động thảo luận nhóm, học viên có cơ hội trao đổi quan điểm, phân tích vấn đề và bảo vệ chính kiến của mình. Đây là môi trường thuận lợi để rèn luyện tư duy phản biện, kỹ năng giao tiếp và khả năng làm việc tập thể - những kỹ năng cần thiết đối với người cán bộ cảnh sát trong tương lai. Bên cạnh đó, việc đưa các tình huống nghiệp vụ gắn với thực tiễn công tác công an vào bài giảng sẽ giúp học viên dễ hình dung, tăng tính hấp dẫn và nâng cao khả năng vận dụng kiến thức Tâm lý học vào thực tế.

Đặc biệt, phương pháp đóng vai và mô phỏng tình huống Tâm lý giúp học viên được trải nghiệm các trạng thái cảm xúc, hành vi trong những bối cảnh cụ thể như: tiếp xúc với người vi phạm pháp luật, giải quyết mâu thuẫn trong Nhân dân, hỗ trợ nạn nhân bị sang chấn tâm lý hay xử lý các tình huống căng thẳng trong thực thi nhiệm vụ. Qua đó, học viên không chỉ hiểu sâu kiến thức mà còn hình thành kỹ năng quan sát, nhận diện và điều chỉnh hành vi phù hợp.

Học viên xử lý tình huống giả định trong tiết thảo luận môn Tâm lý học.

Cùng với đổi mới phương pháp giảng dạy, giáo viên cần đổi mới cách thức kiểm tra, đánh giá theo hướng phát triển năng lực người học. Thay vì chỉ chú trọng kiểm tra ghi nhớ lý thuyết, cần tăng cường đánh giá qua bài tập tình huống, thuyết trình, sản phẩm học tập nhóm, bài nghiên cứu nhỏ hoặc xử lý tình huống thực tiễn. Điều này sẽ khuyến khích học viên chủ động tìm tòi, nghiên cứu tài liệu và tích cực tham gia vào quá trình học tập.

Bên cạnh vai trò của giáo viên, bản thân học viên cũng cần nâng cao ý thức tự học, tự nghiên cứu, chủ động tiếp cận tri thức mới, xây dựng phương pháp học tập khoa học. Tính chủ động trong học tập không chỉ giúp học viên tiếp thu kiến thức hiệu quả hơn mà còn góp phần hình thành bản lĩnh, tư duy linh hoạt và khả năng thích ứng với yêu cầu ngày càng cao của công tác bảo đảm an ninh, trật tự trong tình hình mới.

Sau quá trình đổi mới phương pháp giảng dạy môn Tâm lý học theo hướng phát huy tính tích cực, chủ động của người học, chất lượng học tập của học viên đã có nhiều chuyển biến rõ rệt. Nếu như trước đây nhiều học viên còn tâm lý học tập thụ động, tiếp thu kiến thức mang tính đối phó thì hiện nay phần lớn học viên đã chủ động hơn trong nghiên cứu tài liệu, tích cực tham gia thảo luận và mạnh dạn trao đổi ý kiến trong giờ học.

Thông qua việc áp dụng các phương pháp giảng dạy tích cực như: thảo luận nhóm, xử lý tình huống, đóng vai, trình bày seminar và liên hệ thực tiễn công tác Công an, học viên không chỉ hứng thú hơn với môn học mà còn nâng cao khả năng tư duy phân tích, kỹ năng giao tiếp và kỹ năng xử lý tình huống nghiệp vụ. Không khí lớp học trở nên sôi nổi, cởi mở hơn; mối quan hệ tương tác giữa giáo viên và học viên được tăng cường, góp phần nâng cao hiệu quả tiếp thu kiến thức của học viên.

Kết quả học tập của học viên qua các đợt kiểm tra, đánh giá cũng có sự cải thiện đáng kể. Tỷ lệ học viên đạt khá, giỏi môn Tâm lý học tăng lên rõ rệt; số lượng học viên chủ động tham gia nghiên cứu khoa học, tích cực phát biểu xây dựng bài và vận dụng kiến thức tâm lý học vào các hoạt động thực tiễn ngày càng nhiều hơn. Đặc biệt, nhiều học viên đã biết vận dụng kiến thức tâm lý học trong giao tiếp, ứng xử tập thể, quản lý cảm xúc cá nhân và xử lý các tình huống trong học tập, rèn luyện.

Bên cạnh đó, việc đổi mới phương pháp giảng dạy còn góp phần hình thành cho học viên tinh thần tự học, ý thức nghiên cứu độc lập và thái độ học tập nghiêm túc. Đây là những yếu tố quan trọng giúp học viên nâng cao năng lực nghề nghiệp, đáp ứng yêu cầu xây dựng lực lượng Công an nhân dân hiện nay.

Có thể khẳng định rằng, đổi mới phương pháp giảng dạy môn Tâm lý học là giải pháp quan trọng nhằm phát huy tính chủ động, sáng tạo của học viên góp phần nâng cao chất lượng giáo dục, đào tạo trong Nhà trường hiện nay. Đây không chỉ là yêu cầu của đổi mới giáo dục mà còn là nhiệm vụ thiết thực nhằm xây dựng đội ngũ cán bộ, chiến sĩ Công an nhân dân bản lĩnh, nhân văn, chính quy, tinh nhuệ hiện đại đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ bảo vệ an ninh quốc gia, bảo đảm trật tự, an toàn xã hội trong tình hình mới.

Bài: Trung tá Đàm Thị Mai Hiên, Khoa Lý luận chính trị và KHXH nhân văn